5-Alfa Redüktaz İnhibitörleri Nedir ve Nasıl Kullanılır?

5-alfa redüktaz inhibitörleri, testosteronun daha güçlü androjen olan dihidrotestosteron'a (DHT) dönüşümünü engelleyen ilaç grubudur. DHT, prostat büyümesi ve erkek tipi saç dökülmesinde merkezi rol oynar. Bu ilaçlar benign prostat hiperplazisi (BPH) ve androgenetik alopesi (erkek tipi kellik) tedavisinde kullanılır. En yaygın 5-alfa redüktaz inhibitörleri finasteride ve dutasteride'dir.

Endikasyonlar ve Etki Mekanizması

BPH tedavisi prostat bezinin büyümesini yavaşlatır, küçültür, üriner semptomları iyileştirir. Finasteride 5 mg/gün, dutasteride 0.5 mg/gün. Etki 3-6 ayda görülür. Akut üriner retansiyon ve cerrahi riskini azaltır. Androgenetik alopesi finasteride 1 mg/gün saç dökülmesini yavaşlatır, bazı vakalarda yeni saç büyümesi. Etki 3-6 ay sonra, kullanım kesilince kayıp tekrar başlar. Mekanizma 5-alfa redüktaz enzimi bloke eder, DHT üretimi %70 (finasteride) veya %90 (dutasteride) azalır, prostat küçülür, saç folikülü korunur.

Kullanım ve Dozaj

Finasteride BPH için 5 mg/gün, saç dökülmesi için 1 mg/gün oral tablet. Dutasteride BPH için 0.5 mg/gün. Uzun süreli kullanım genellikle yaşam boyu, kesilince semptomlar geri dönebilir. PSA etkisi PSA seviyesini yaklaşık %50 düşürür, prostat kanseri taramasında dikkate alınmalı.

Yan Etkiler

Cinsel disfonksiyon libido azalması, erektil disfonksiyon, ejakülasyon bozuklukları %2-5 hastada. Genellikle ilacı kestikten sonra düzelir, nadir kalıcı olabilir. Jinekomasti meme büyümesi, hassasiyeti nadir. Depresyon, anksiyete bazı raporlarda ruh hali değişiklikleri. Doğum kusuru riski hamile kadınlar kırık tablet dokunmamalı, teratojeniktir.

Kontrendikasyonlar

Kadınlar ve çocuklar kullanmamalı. Hamilelik planlaması erkek partneri kullanan çiftler dikkatli olmalı. Karaciğer hastalığı dikkatli kullanım. Düzenli takip PSA, prostat muayenesi, yan etki izleme önemli. 5-alfa redüktaz inhibitörleri BPH ve saç dökülmesinde etkili ancak cinsel yan etkiler olabilir, bilinçli karar ve takip gerekir.